Roszczenia wynikające z umowy pożyczki nie mogą być dochodzone bezterminowo. Polskie przepisy przewidują instytucjęprzedawnienia, która chroni dłużnika przed dochodzeniem bardzo starych należności. W praktyce zagadnienie to budzi wiele pytańzarówno po stronie wierzycieli, jak i pożyczkobiorców. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, od kiedy biegnie termin przedawnienia, jak długo trwa oraz jakie zdarzenia mogą go przerwać lub zawiesić. 

CZYM JEST PRZEDAWNIENIE ROSZCZENIA O SPŁATĘ POŻYCZKI? 

Przedawnienie oznacza, że po upływie określonego w ustawie terminu dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia poprzezpodniesienie zarzutu przedawnienia. Sam dług nie znika, jednak wierzyciel traci możliwość skutecznego dochodzenia go przedsądem, jeżeli dłużnik powoła się na przedawnienie. Instytucję tę regulują przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 117 inastępne. Celem tych regulacji jest zapewnienie pewności obrotu prawnego oraz przeciwdziałanie dochodzeniu bardzo starychroszczeń, gdy zgromadzenie dowodów może być utrudnione. 

JAKI JEST TERMIN PRZEDAWNIENIA ROSZCZEŃ Z UMOWY POŻYCZKI? 

Co do zasady roszczenie o zwrot pożyczki przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli jednak roszczenie związane jest z prowadzeniem działalności gospodarczej, termin przedawnienia wynosi trzy lata. W praktyce oznacza to, że pożyczka udzielonapomiędzy osobami prywatnymi najczęściej będzie objęta terminem sześciuletnim, natomiast pożyczki udzielane przezprzedsiębiorców, instytucje finansowe lub firmy pożyczkowe przedawniają się co do zasady po trzech latach. 

OD KIEDY LICZY SIĘ TERMIN PRZEDAWNIENIA? 

Najważniejsze znaczenie ma data wymagalności roszczenia. Jeżeli strony określiły konkretny termin zwrotu pożyczki, terminprzedawnienia rozpoczyna bieg od dnia następnego po dacie, w której pożyczka miała zostać zwrócona. Jeżeli umowa nieprzewiduje terminu zwrotu, pożyczkodawca powinien wypowiedzieć pożyczkę albo wezwać do jej zwrotu zgodnie z przepisami. Dopiero od chwili, gdy roszczenie stanie się wymagalne, rozpoczyna się bieg przedawnienia. 

CZY KAŻDA RATA PRZEDAWNIA SIĘ ODDZIELNIE? 

Tak. Jeżeli strony ustaliły spłatę pożyczki w ratach, każda rata przedawnia się odrębnie. Termin przedawnienia liczy się dla każdej z nich od dnia, w którym dana rata powinna zostać zapłacona. W efekcie część rat może być już przedawniona, podczas gdy pozostałenadal mogą być skutecznie dochodzone. 

PRZERWANIE BIEGU PRZEDAWNIENIA 

Bieg przedawnienia może zostać przerwany. Do przerwania dochodzi między innymi przez wniesienie pozwu, wszczęciepostępowania egzekucyjnego lub uznanie długu przez dłużnika. Po każdym skutecznym przerwaniu termin przedawnienia biegnie odpoczątku. Z tego względu nawet bardzo stare zobowiązanie może w określonych okolicznościach pozostawać nadal dochodzone, jeżeli wcześniej doszło do zdarzeń przerywających bieg przedawnienia. 

UZNANIE DŁUGU JAKO PRZYCZYNA PRZERWANIA PRZEDAWNIENIA 

W praktyce szczególne znaczenie ma uznanie długu. Nie musi ono przyjmować formy formalnego oświadczenia. Za uznanie mogązostać uznane negocjacje dotyczące spłaty, prośba o rozłożenie zadłużenia na raty czy częściowa spłata należności. Wierzycieleczęsto powołują się właśnie na takie zachowania dłużników w celu wykazania, że termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo. 

PRZEDAWNIENIE A POSTĘPOWANIE SĄDOWE 

Jeżeli wierzyciel wniesie pozew przed upływem terminu przedawnienia, może uzyskać prawomocne orzeczenie zasądzającenależność. Po wydaniu prawomocnego wyroku sytuacja ulega zmianie. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sąduprzedawnia się bowiem co do zasady po sześciu latach. W praktyce oznacza to, że nawet gdy pierwotne roszczenie miało krótszytermin przedawnienia, po uzyskaniu wyroku zastosowanie znajdą odrębne reguły. 

JAKIE ZNACZENIE MA NOWELIZACJA PRZEPISÓW? 

Od 9 lipca 2018 r. obowiązują zmienione przepisy dotyczące przedawnienia. Podstawowy termin przedawnienia został skrócony z dziesięciu do sześciu lat. Jednocześnie wprowadzono zasadę, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień rokukalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Zmiany te mają istotny wpływ na sposób obliczania terminów. 

PRAKTYCZNE PRZYKŁADY 

Osoba prywatna pożyczyła znajomemu 20 000 zł z terminem zwrotu do 30 czerwca 2020 r. Jeżeli nie doszło do przerwania bieguprzedawnienia, roszczenie będzie co do zasady przedawnione z końcem 2026 r. Inaczej może wyglądać sytuacja firmy pożyczkowej, której roszczenie związane z działalnością gospodarczą zazwyczaj przedawnia się po trzech latach od dnia wymagalności, o ilewcześniej nie doszło do przerwania biegu przedawnienia.